Zuyd Hogeschool ontwikkelt AI werkplek als veilig alternatief voor buitenlandse techbedrijven

De ontwikkeling van een eigen AI werkplek moet organisaties meer controle geven over hun gegevens en tegelijkertijd de voordelen van kunstmatige intelligentie toegankelijk maken. Zuyd Hogeschool start daarom samen met verschillende partners een ambitieus onderzoeksproject dat moet aantonen dat AI-toepassingen ook veilig en volledig binnen de eigen organisatie kunnen worden ingezet. Voor het project is een subsidie van 200.000 euro toegekend door Stichting Internet Domeinregistratie Nederland (SIDN) Fonds.

Met het tweejarige onderzoeksproject, dat de naam SOLID heeft gekregen, willen de betrokken partijen een alternatief bieden voor de grote internationale technologiebedrijven die momenteel een dominante positie innemen op het gebied van cloudopslag, digitale samenwerking en kunstmatige intelligentie. Het project richt zich specifiek op organisaties die waarde hechten aan privacy, gegevensbescherming en digitale onafhankelijkheid.

Minder afhankelijk van buitenlandse aanbieders

Steeds meer bedrijven, overheden en instellingen maken gebruik van AI-oplossingen om processen te automatiseren, documenten te analyseren en medewerkers te ondersteunen bij hun dagelijkse werkzaamheden. Tegelijkertijd groeit de bezorgdheid over de afhankelijkheid van een klein aantal buitenlandse technologiebedrijven die deze diensten aanbieden.

Veel AI-platformen verwerken gegevens via externe cloudomgevingen. Hierdoor verliezen organisaties vaak een deel van de controle over hun data. Zeker voor organisaties die werken met gevoelige of vertrouwelijke informatie kan dit risico's met zich meebrengen op het gebied van privacy, beveiliging en wetgeving.

Volgens de initiatiefnemers van SOLID ontstaat hierdoor een dilemma. Organisaties willen profiteren van de mogelijkheden van kunstmatige intelligentie, maar willen tegelijkertijd voorkomen dat gevoelige gegevens buiten hun eigen infrastructuur terechtkomen.

AI werkplek volledig in eigen beheer

De nieuwe AI werkplek die binnen het project wordt ontwikkeld, moet hiervoor een oplossing bieden. Het uitgangspunt is dat organisaties hun gegevens volledig in eigen beheer houden, terwijl zij toch gebruik kunnen maken van moderne AI-technologie.

De digitale werkomgeving bestaat uit vier belangrijke onderdelen. Allereerst worden documenten opgeslagen op een veilige locatie die door de organisatie zelf wordt gekozen. Daarnaast komt er een gebruiksvriendelijke samenwerkingsomgeving waarin medewerkers eenvoudig bestanden kunnen delen en gezamenlijk aan projecten kunnen werken.

Ook documentbeheer speelt een belangrijke rol. Gebruikers behouden volledige controle over hun documenten en bepalen zelf wie toegang heeft tot welke informatie. Het vierde onderdeel is een AI-model dat lokaal draait op eigen systemen of servers, waardoor gegevens niet hoeven te worden gedeeld met externe partijen.

Hierdoor kunnen organisaties AI gebruiken voor uiteenlopende taken, zoals het samenvatten van documenten, het analyseren van grote hoeveelheden informatie, het beantwoorden van vragen over interne documenten en het ondersteunen bij het schrijven van teksten. Dit alles zonder dat bedrijfsinformatie of persoonsgegevens naar externe cloudplatformen worden verzonden.

Focus op digitale soevereiniteit

Een belangrijk thema binnen het project is digitale soevereiniteit. Daarmee wordt bedoeld dat organisaties zelf de regie houden over hun data, digitale infrastructuur en technologische keuzes.

Dr. Roger Bemelmans, lector Applied AI bij Zuyd Hogeschool, benadrukt dat innovatie en controle over gegevens prima samen kunnen gaan. Volgens hem is het niet noodzakelijk om data uit handen te geven om gebruik te kunnen maken van geavanceerde AI-technologie. Met SOLID willen de partners laten zien dat een veilige en onafhankelijke aanpak daadwerkelijk mogelijk is.

Het project moet uiteindelijk dienen als voorbeeld voor andere organisaties die op zoek zijn naar een betrouwbare manier om AI te implementeren zonder afhankelijk te worden van grote internationale aanbieders.

Praktijktest bij gemeente en advocatenkantoor

Om te onderzoeken of de AI werkplek daadwerkelijk voldoet aan de eisen van gebruikers, wordt de oplossing uitgebreid getest in de praktijk. Hiervoor werken de onderzoekers samen met de gemeente Valkenburg aan de Geul en advocatenkantoor Jouw Advocaten.

Beide organisaties verwerken dagelijks vertrouwelijke informatie en vormen daardoor een ideale testomgeving. Tijdens het project wordt gekeken naar gebruiksgemak, prestaties, veiligheid en naleving van privacywetgeving.

De gemeente Valkenburg aan de Geul ziet veel kansen in kunstmatige intelligentie, maar wil tegelijkertijd volledige controle houden over gevoelige documenten en persoonsgegevens. Door deel te nemen aan het project kan de gemeente in een realistische werkomgeving onderzoeken hoe AI veilig kan worden ingezet binnen de publieke sector.

Ook voor de juridische sector biedt het project interessante mogelijkheden. Advocatenkantoren werken immers met vertrouwelijke cliëntgegevens en hebben te maken met strenge privacy- en beveiligingseisen.

Kennis delen met andere organisaties door AI werkplek

De resultaten van het onderzoek blijven niet beperkt tot de betrokken partners. De opgedane kennis wordt verwerkt in een openbare handleiding die beschikbaar komt voor gemeenten, onderwijsinstellingen, bedrijven en andere organisaties.

Daarnaast worden workshops georganiseerd en publicaties uitgebracht waarin de ervaringen, uitdagingen en oplossingen worden gedeeld. Daarmee hopen de initiatiefnemers een bredere bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van veilige en onafhankelijke AI-oplossingen in Nederland. Het project start officieel in september 2026 en loopt tot augustus 2028. SOLID is een samenwerking tussen het lectoraat Data Intelligence van Zuyd Hogeschool, DoCoNEXT, YourData Network, de gemeente Valkenburg aan de Geul en Jouw Advocaten. De financiering wordt mede mogelijk gemaakt door SIDN Fonds en Digital Holland. Met deze samenwerking zetten de partners een belangrijke stap richting een toekomst waarin organisaties kunnen profiteren van de kracht van kunstmatige intelligentie zonder concessies te doen aan privacy, veiligheid en controle over hun eigen data.

Nachtelijk Oranje kijken in het café? In het Heuvelland lijkt dat uitgesloten tijdens het WK. Lees hier meer!