Voormalig NAVO-hoofdkwartier Maastricht trekt deze zomer opvallend veel bezoekers

Het voormalig NAVO-hoofdkwartier Maastricht trekt deze zomer opvallend veel bezoekers. De rondleidingen door het ondergrondse complex in de Cannerberg zijn al weken goed gevuld. Door de grote belangstelling worden extra rondleidingen georganiseerd, ook in het weekend. De actuele spanningen in de wereld lijken de interesse in de geschiedenis van de NAVO en de Koude Oorlog verder te vergroten.

De belangstelling voor het voormalige NAVO-hoofdkwartier bij Maastricht neemt opvallend toe. Toeristen en bezoekers uit binnen- en buitenland willen met eigen ogen zien waar tijdens de Koude Oorlog de verdediging van West-Europa werd gecoördineerd. De huidige ontwikkelingen in de wereld zorgen ervoor dat onderwerpen als defensie, de NAVO en de dreiging vanuit Rusland opnieuw volop in de belangstelling staan. Dat was ook te merken bij bezoekers van de rondleidingen. Zo probeerde de Finse toerist Petri Juhani tevergeefs een plek te bemachtigen voor een rondleiding. Zijn persoonlijke geschiedenis maakte zijn interesse extra groot. Zijn vader vocht jarenlang aan het front tegen de Russen. Finland werd na de Russische inval in Oekraïne uiteindelijk lid van de NAVO.

Ondergronds commandocentrum in de Cannerberg

Het complex in de Cannerberg heeft een belangrijke rol gespeeld binnen de geschiedenis van de NAVO. Van 1954 tot 1992 werden vanuit het ondergrondse hoofdkwartier belangrijke troepenbewegingen gecoördineerd. Het doel was om de verdediging van West-Europa zo goed mogelijk te organiseren in een periode waarin een conflict tussen Oost en West voortdurend op de achtergrond aanwezig was.

Het gangenstelsel onder de Cannerberg is ongeveer acht kilometer lang. Onder de grond bevonden zich honderden ruimtes, waaronder kantoren en voorzieningen voor de militairen die er werkten. Door de ligging onder de grond moest het complex bestand zijn tegen een mogelijke aanval. De locatie bood bescherming tegen vijandelijke bombardementen en maakte het mogelijk om belangrijke militaire werkzaamheden voort te zetten wanneer een conflict zou uitbreken. Voor veel bezoekers is het bijzonder om te zien hoe groot en uitgebreid het complex daadwerkelijk is.

Koude Oorlog komt opnieuw dichtbij

Volgens gids Ernest van Ophuizen is de belangstelling voor het voormalige hoofdkwartier niet los te zien van de actualiteit. Tijdens de rondleidingen merken gidsen dat bezoekers veel vragen hebben over de Koude Oorlog en de manier waarop Europa zich destijds verdedigde. Ook verhalen over geheimhouding spreken tot de verbeelding. Lange tijd was bij veel mensen wel bekend dat er iets onder de Cannerberg zat, maar bleef onduidelijk wat zich precies in het complex afspeelde.

Omdat het militaire hoofdkwartier geheim was, ontstonden in de omgeving allerlei verhalen en speculaties. Volgens Van Ophuizen bleven vooral de meest spectaculaire verhalen hangen. Daarmee ontstond volgens hem een soort vroeg voorbeeld van wat tegenwoordig als 'fake news' zou worden omschreven. De militaire coördinatietaken die vroeger vanuit de Cannerberg werden uitgevoerd, zijn inmiddels overgeheveld naar het NAVO-hoofdkwartier in Brunssum.

Duitse plannen tijdens de Tweede Wereldoorlog

De geschiedenis van de Cannerberg gaat bovendien verder terug dan de oprichting van het NAVO-complex. De ondergrondse gangen zijn ontstaan door de eeuwenlange winning van mergel. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zagen de Duitse bezetters mogelijkheden in de uitgestrekte gangen. Er waren plannen om ondergronds onderdelen voor V1-raketten te produceren. De ligging onder de grond bood bescherming tegen bombardementen van de geallieerden.

Volgens de gids werden in die periode onder meer betonvloeren aangelegd en werd er daadwerkelijk gewerkt aan de inrichting van een ondergrondse fabriek. De productie kwam echter niet op gang voordat de geallieerde troepen de regio bereikten. Tegen de tijd dat de fabriek daadwerkelijk gebruikt had kunnen worden, waren de geallieerden al bij Luik. Tijdens een rondleiding komen deze verschillende periodes samen. Bezoekers lopen door dezelfde gangen waar eerst mergel werd gewonnen, later Duitse plannen voor een ondergrondse fabriek werden uitgevoerd en uiteindelijk een NAVO-commandocentrum werd gevestigd.

Extra rondleidingen vanwege grote vraag bij voormalig NAVO-hoofdkwartier Maastricht

De grote belangstelling heeft ervoor gezorgd dat de organisatie achter de rondleidingen het aanbod heeft uitgebreid. Voorheen werden de excursies georganiseerd door Limburgs Landschap, dat eigenaar is van het complex. Omdat de vraag groter werd dan het aantal beschikbare plaatsen, zijn de rondleidingen overgenomen door Explore Maastricht. In de zomerperiode worden inmiddels meerdere excursies per dag georganiseerd. Ook in het weekend kunnen bezoekers mee met een rondleiding. Daarnaast neemt het aantal groepsboekingen toe. Niet alleen individuele toeristen bezoeken het complex, maar ook groepen tonen interesse in de bijzondere locatie en de militaire geschiedenis.

Bezoekers van verschillende leeftijden bij voormalig NAVO-hoofdkwartier Maastricht

De belangstelling voor het voormalige NAVO-hoofdkwartier beperkt zich bovendien niet tot een specifieke leeftijdsgroep. Zowel ouderen die herinneringen hebben aan de Koude Oorlog als jongeren die de geschiedenis vooral uit boeken kennen, bezoeken de Cannerberg. Voor jongere bezoekers is het volgens sommigen juist interessant om te ontdekken hoe groot de invloed van de Koude Oorlog op Europa is geweest. De ondergrondse omgeving maakt de geschiedenis bovendien tastbaar.

Zo bracht Luuk Boerma een bezoek aan het complex als onderdeel van een verjaardagstrip. Ondanks de warme buitentemperatuur van ongeveer 30 graden vond hij het juist prettig om de koele mergelgangen in te gaan. De combinatie van de geschiedenis van de groeve, de Tweede Wereldoorlog en de NAVO maakte indruk. De huidige drukte laat zien dat historische locaties opnieuw relevant kunnen worden wanneer gebeurtenissen uit het verleden raakvlakken krijgen met de actualiteit. De oorlog in Oekraïne, de discussie over Europese defensie en de positie van de NAVO zorgen ervoor dat veel mensen meer willen weten over de manier waarop Europa zich in het verleden op een mogelijk conflict voorbereidde.

Het voormalige NAVO-hoofdkwartier in de Cannerberg biedt bezoekers daarmee niet alleen een kijkje in een bijzonder stukje Limburgse geschiedenis, maar ook een mogelijkheid om beter te begrijpen hoe de veiligheid van West-Europa tijdens de Koude Oorlog werd georganiseerd.

Zwemmers opgelet: blauwalg vastgesteld op zeven plekken in Limburg. Lees hier meer!